LUSHNJA PORTAL
MIRSEVINI NE PORTALIN LUSHNJAR
ForumPortalliCalendarGalleryPytsoriKrkoGrupet e AntarveRegjistrohuidentifikimi

Share | 
 

 Zbulohet maja e aisbergut pr studimet e arvanitasit

Shiko temn e mparshme Shiko temn pasuese Shko posht 
AutoriMesazh
etmond
Moderatore
Moderatore
avatar

Numri i postimeve : 294
Join date : 30/08/2008
Age : 40
Location : Athine.

MesazhTitulli: Zbulohet maja e aisbergut pr studimet e arvanitasit   Mon Sep 14, 2009 9:19 am

Zbulohet maja e aisbergut pr studimet e arvanitasit
Arben LLALLA

Tekstet e gjuhs shqipe t shkruar me shkronja greke nga shqiptart e Greqis q thirren arvanitasit jan t rralla. Studiuesit e ndryshm kur zbulojn kto tekste i trajtojn si shkrime t rralla dhe t muara. Kjo ndodh sepse studiuesit, historiant dhe gjuhtart q merren me studimet e shkrimit shqip n Greqi i mbeten mendimit q arvanitasit shum pak kan shkruar n gjuhn shqipe n shek.XIX. Por e vrteta sht krejt ndryshe. Jan me dhjetra libra, gazeta e revista t botuara n fillim t shek.XIX n Greqi n gjuhn shqipe me shkronja greke. Ato fillojn q nga viti 1809, me fjalorin e Marko Boarit q ishte nga Suli i amris. M tej, tekstet n gjuhn shqipe me shkronja greke t gjetura deri m sot do ti ndeshim te libri Dhiata e Re, Korfuz, 1824, fq.188., Dhiata e Re, Korfuz, 1827 fq.839., Dhiata e Re, Athin, 1858, fq. 375. T tjera shkrime n gjuhn shqipe jan botuar edhe n gazetat greke si n gazetn E ardhmja e Atdheut, Athin m 29 dhjetor 1860. Bhet fjal pr nj fjalim t mbajtur n fushatn parazgjedhore n Greqi n gjuhn shqipe. Thuhet se n ato vite shpeshher n gazetat greke botoheshin tekste n gjuhn shqipe, poezi t ndryshme etj. Por pr fatin e keq shum nga kto tekste nuk kan dal n drit n vitet e m vonshme pr tu studiuar.
Nga mesi i shekullit 19-t, gjuha shqipe n Greqi do t fillonte t kishte nj shtrirje t gjer n t shkruar nga shqiptart e atjeshm. Do t dilnin n drit libra pr tu studiuar gjuha shqipe nga studiuesit arvanitas (shqiptar t Greqis) Panajot Kupitori(1821-1881), Anastas Kullurioti(1822-1887) dhe t studiuesve t huaj.
Shkrimtari dhe gazetari Anastat Kullurioti botoji gazetn Ӕ
, Zri i Arbirisi (Anastas Kullurioti fjalt I Foni tis Albanias e prkthente dhe e shkruante n gjuhn shqipe Zri i Arbirisi), dy libra n gjuhn greke dhe nj n gjuhn shqipe. Kto na kan rn n dor tani pr tani, por ka mundsi t ket botuar edhe libra t tjer q nuk dihet fati i tyre.
Ndrsa arvanitasi Panajot Kupitori botoji m shum libra pr t cilat do t shkruajm sot. Kupitori ishte nga ishulli Hidra. Nj ishull q banohej dhe banohet ende sot nga arvanitasit. Nga ky ishull kan dal shum figura t ndritura q drejtuan Greqin si Kryetar shteti, Kryeministra, akademik etj., t cilt ishin me origjin shqiptare. Panajot Kupitori pas studimeve pr letrsi n Universitetin e Athins, punoji n fillim drejtor shkolle n Lamia dhe Halkis. M 1876, u emrua msues dhe m von drejtor n gjimnazin Varvakion n Athin. I cili ishte gjimnazi i kategoris s par pr nga cilsia. Ai pati nj veprimtari t madhe n fushn e gjuhsis dhe letrsis greke dhe at shqipe. Ai sht autor i nj numri veprash greqisht, ndr to: 1). , , . , 1873. (Fjalor Latin-Greqisht, bashkpunim i Henry Oulerichou dhe Panajot Kupitori, Athin, 1873. Ky fjalor ka 914 faqe, i ndar n dy pjes).
2). : Ĵ 1874, , . , , 1876. (Arsyeja, lvdate n Kish, Muzik: nj urdhr me shkrim i kishs s Athins, muzik shoqrimi. E drguar n dhomn D, dhjetor 1874, prvjetori i par i themelimit t ksaj dite, Panajot Kupitori, Athin, 1876).
3). Ē . . , . , ,1876. (Tre arsyet e A dhe D Kata Katilina dhe pr poet Ciceroni. Prkthyer me shembull pr studentt n latinisht, Panajot Kupitori, Athin, 1876.)
4). / . , , 1878. (N ritmin e Kishs greke hymnografi, Panajot Kupitori, Athin, 1878).
5). , , , . . , , 1879. (Platoni Kriton, Tekste, rishikime dhe prkthime, shembuj pr nxnsit, Panajot Kupitori, Athin, 1879.)
Pr sa u prket studimeve shqiptare, Panajot Kupitori sht autor i disa librave, por ne kemi gjetur vetm:
1). : , . , , 1879. (Studimet shqiptare: Studim historik dhe filologjik mbi gjuhn dhe kombin e shqiptarve, Panajot Kupitori, Athin, 1879).
2). : , . . , , 1879. (Studim mbi premrin e vets s tret ndr shqiptar, sipas dialektit t shqiptarve n Greqi, sidomos t hidriotve, Panajot Kupitori, Athin. 1879).
Ai hartoi dhe nj fjalor t gjuhs shqipe, vepr q pr m shum se nj shekull mbeti si dorshkrim n bodrumet e Akademis s Shkencave t Athins dhe, pr shkaqe t panjohura, ende nuk sht botuar. M 2007 studiuesi grek me origjin shqiptare nga Preveza e amria Niko Stylos ka gjetur nj kopje t ktij fjalori dhe po punon pr botimin e tij n gjuhn standarde shqipe.
Panajot Kupitori botoj edhe nj fjalor greqisht-shqip t cilin n vitin 1882 e bleu Konsulli francez n Janin Augusto Dozan. N vitin 1926 fjalori greqisht-shqip t Kupitorit e ribleu Ndrmarrja Historike dhe Etnologjike t Greqis. M tej fati i ktij fjalori nuk dihet.
Flitet se ai hapi nj shkoll mbrmjeje ku msohej gjuha shqipe me alfabet grek. Prgatiti edhe nj abetare, por kontributi i tij pr shtjen e gjuhs shqipe ende nuk sht ndriuar sa duhet pr sepse nuk kan dal n drit shum vepra q botoi. Pr shum arsye politike veprat e ktij shqiptari t Greqis i cili dha nj ndihm t madhe n zhvillimin e kulturs greke dhe shqiptare mbahen t fshehura npr arkivat apo n bibliotekat e Greqis. Edhe pse Panajot Kupitori ka dhn nj ndihmes t madhe n zhvillimin e letrsis dhe gjuhs shqipe pr figurn dhe veprat e tij shum pak flitet edhe studiohet npr shkollat dhe librat e letrsis shqipe. N prgjithsi hartuesit e letrsis shqipe shum pak jan marr me letrsin e arvanitasve, ata m shum u referohen arbreshve t Italis n periudhn e Rilindjes Kombtare t shek XIX. Por kto mendime pr t anashkaluar letrsin e arvanitasve t shek.XIX jan t gabuara sepse sipas zbulimeve viteve t fundit, del se ata kan shkruar shum, ndoshta m shum
Mbrapsht n krye Shko posht
Shiko profilin e antarit http://www.lushnja.com
 
Zbulohet maja e aisbergut pr studimet e arvanitasit
Shiko temn e mparshme Shiko temn pasuese Mbrapsht n krye 
Faqja 1 e 1
 Similar topics
-
» Krimet e SHIK-ut: Nazim Bllaca sht vetm maja e Aisbergut
» Zbulohet misteri i Trekndshit t Bermudeve? (Foto)
» E pabesueshme - n Greqi gjendet skeleti i Gjigantit?
» ALMA MALE:Zbulohet karikatura kunder copetimit te Shqiperise ne 1913
» Gjon Neaj: Zbulohet pasaporta e Bajram Currit

Drejtat e ktij Forumit:Ju nuk mund ti prgjigjeni temave t ktij forumi
LUSHNJA PORTAL :: 'eshtja kombetare :: Historia shqiptare-
Krce tek:  
Free forum | © phpBB | Forum mbshtets | Report an abuse | Create a blog